ACE quere frea-lo ataque ós concellos democráticos

O Consello de Ministros do pasado 15 de febreiro recibiu un Informe do Ministerio de Facenda e Administracións Públicas sobre o Anteproxecto de “Lei para a racionalización e a sostenibilidade da Administración Local”. Tal informe provén  dun nivel de Estado, como é o goberno central, para modificar radicalmente outro nivel diferente, o local, sen contar con este nin coa administración autonómica, que ten en moitos casos as competencias en exclusiva en materia de réxime local.
No devandito informe establécense as liñas principais do que supón a demolición do modelo  de xestión pública que se iniciou en España cos Concellos democráticos desde 1.979, e que, grosso modo, supuxo un avance no desenvolvemento do país desde o impulso dado no ámbito municipal. En lugar diso, procédese a un desmantelamento controlado da experiencia democrática local na liña tradicional do modelo centralizador e de pulsión autoritaria do actual goberno. 

A denominada reforma da administración local non é unha reforma: é unha demolición. Despreza o principio reitor que moveu con maior ou menor ambición a normativa de desenvolvemento dos Concellos: o da administración máis próxima. Os municipios do Estado español en 1979 foron a expresión máis evidente da chegada da democracia ao noso país: miles de concelleiros e concelleiras, de alcaldesas e alcaldes, elixidos pola súa veciñanza, accederon ao goberno dos seus Concellos desde a preocupación por satisfacer as demandas máis perentorias da súa cidadanía, e tamén, ante a falta de definición constitucional das competencias locais, a afrontar aqueles retos e actuacións que fosen impulsadas polo pobo. Desde ese principio de administración máis próxima, configuráronse os Concellos como as entidades que visualizaron a democracia no noso país e que representaron a primeira experiencia, até agora irreversible, de descentralización política.


A famosa e tráxica, polas súas consecuencias, reforma do artigo 135 da Constitución Española en setembro de 2011, acordada polo PSOE e o PP, recolle o principio de estabilidade orzamentaria como principio reitor de todas as administracións públicas, e a esta obsesión sométese agora á administración local a través desta reforma, sen contemplar as consecuencias sociais en forma de pobreza e deterioración de servizos que esa rixidez provoca na sociedade, principalmente nas capas populares.

No informe deféndese que se clarifican por primeira vez as competencias municipais por lei, cando en realidade xa a segunda xeración de Estatutos das Comunidades Autónomas, cuxos exemplos máis palmarios represéntanos os Estatutos de Cataluña e Andalucía reformados, definiron as competencias propias dos municipios, nunha sorte de segunda descentralización cun sentido profundamente municipalista. Estatutos que son Leis Orgánicas aprobadas polas Cortes e forman parte do bloque constitucional.

Fala o informe de que elimina duplicidades e competencias impropias, para axustar a Administración Local aos principios de estabilidade orzamentaria e sustentabilidade financeira consagrados pola Lei 2/2012, de 27 de abril, de Estabilidade Orzamentaria e Sustentabilidade Financeira, que desenvolve o citado artigo 135 da CE. Con todo, non se eliminan duplicidades -pois existen as competencias compartidas e mantense a posibilidade de que os municipios saneados afronten calquera servizo-, senón que en todo caso elimínanse competencias propias dos municipios, en aspectos socialmente tan relevantes como educación, saúde ou servizos sociais, para pasalas ás Comunidades Autónomas sen o seu correspondente financiamento, pois asocia o goberno o aforro de 3.282 millóns de euros á eliminación das devanditas duplicidades. Falan de duplicidades cando queren dicir desmantelamento de servizos. Falan de clarificación de competencias cando queren dicir redución á mínima expresión da administración local.

A reforma respira tutela dunha administración sobre outra. Ignora as competencias autonómicas sobre réxime local e despreza aos Concellos como parte do Estado en pé de igualdade coas demais administracións. A intervención sobre a obsesión da sustentabilidade financeira percorre todos os aspectos normativos da devandita reforma. Fala de racionalizar a estrutura organizativa cando quere dicir privatizar servizos e entes instrumentais, e recoñece como un dos obxectivos o favorecer a iniciativa económica privada, evitando intervencións administrativas desproporcionadas. Aquí reside a clave de bóveda da reforma: enfraquecemento da democracia local a través da redución das súas competencias, anteposición dos principios financeiros neoliberais sobre calquera outra consideración na xestión municipal, intervención e fortalecemento dunha entidade decimonónica, asociada ao clientelismo e a falta de transparencia e control democrático, como son as Deputacións Provinciais, e privatización dos servizos públicos por esta nos municipios que perdan a titularidade das súas competencias. Chaman profesionalidade e transparencia á eliminación da política no ámbito local. 

A reforma cheira a moderantismo do século XIX, a volta ao caciquismo e o elitismo na representación política, e desvían a radicalidade antidemocrática das súas propostas na base do aforro de gastos en cargos públicos, cando ese aforro, se é que se produce, suporá como moito o 2% do total. Falan de limitación de remuneracións ao 82% dos cargos públicos locais cando esa ausencia de remuneración xa existe nesas porcentaxes entre os 68.285 concelleiros e concelleiras dos 8.116 municipios do Estado.

A reforma reflicte, finalmente, os prexuízos neoliberais, carentes de conexión coa realidade dos Concellos, de que sobra Estado e municipios -36.000 hai en Francia, por exemplo- ou están moi endebedados. -A porcentaxe de débeda local en relación coa débeda das administracións públicas, antes de estudar o impacto dos plans de axuste, é do 4,5%, e desta porcentaxe, o 40% súmano 10 cidades de máis de 250.000 habitantes, excepto Ceuta, empezando por Madrid, co 22,5% da mesma-.

Ningún dato avala o cumprimento do suposto aforro neto de 7.129 millóns de euros entre os anos 2013 a 2015, a non ser co custo en recortes en forma de competencias, recursos, eliminación de servizos e destrución de emprego público municipal.

En definitiva, a reforma da administración local supón o maior ataque aos concellos democráticos na curta experiencia histórica dos mesmos; é unha volta á centralización e ao papel tradicional daqueles como meros executores das políticas do goberno central. O Consello de Ministros, con esa iniciativa, pretende converter nunha excepcionalidade histórica a experiencia democrática dos concellos españois iniciada en 1979.

Esta reforma elimina en grao sumo o poder máis próximo, afasta á cidadanía da xestión do público, e fortalece a deriva autoritaria, o afastamento da política dunha poboación que esixe máis participación, máis democracia e máis transparencia. O goberno responde con máis tutela, menos democracia e menos participación nos asuntos públicos. 

Neste sentido, o borrador da reforma que se pretende implantar está impregnado dos principios do reformado artigo 135 da Constitución Española así como da Lei Orgánica 2/2012, de 27 de abril, de Estabilidade Orzamentaria e Sustentabilidade financeira, que condiciona todas as actuacións relacionadas coas competencias, servizos e atención á cidadanía que os Concellos veñen prestando, desde a pretendida intención de eliminar competencias impropias.

Esta reforma pretende o desmantelamento da referencia máis próxima á cidadanía, o primeiro nivel de acceso á representación popular, e substitúeo pola eliminación de competencias e servizos consolidados, así como por unha ausencia de financiamento que aboque á privatización dos que queden.

En resumo, provoca:
  • Vaciamiento e diminución de competencias de Concellos.
  • Reforzamento de administracións de elección indirecta como as Deputacións.
  • Intervención de Concellos de menos de 5.000 habitantes e perda de competencias entre os menores de 20.000  habitantes en favor das Deputacións.
  • Dous tipos de Entidades Locais Autónomas.
  • Recentralización do funcionariado da administración local con habilitación de carácter estatal.
  • Aposta pola privatización dos servizos públicos e desmantelamento da administración local.
  • Supresión, entre outras, das competencias en servizos sociais, educación ou promoción do medio ambiente.
  • Supresión do principio de autoorganización municipal e autonomía local.
  • Supresión da capacidade dos Concellos para a dinamización da economía local.
  • Introdución de indicadores de calidade puramente financeiros, sen contemplar criterios de atención á cidadanía de carácter social ou de dereitos humanos básicos.         

Por todo o cal, este grupo municipal solicita do Pleno do Concello a adopción dos seguintes 


ACORDOS

1.- Mostrar  o seu rexeitamento ao texto do Anteproxecto de Lei para a Racionalización e Sustentabilidade da administración local.

2.-  Esixir a convocatoria dunha Asemblea Extraordinaria da FEGAMP e da FEMP para tratar este asunto e e debater sobre o presente e futuro do municipalismo. 

3.- Elevar ao Goberno Central a proposta de que calquera reforma que afecte as entidades locais deberá contar coa participación das mesmas, tanto directamente como a través das Comunidades Autónomas no ámbito das súas competencias.

4.- Instar ao goberno central a promover unha Lei de Financiamento Municipal que resolva o fortalecemento das competencias locais e o seu financiamento, ao contrario do que se quere facer co anteproxecto nomeado.